لوسمی سرطان بافتهای خونساز بدن از جمله مغز استخوان و سیستم لنفاوی است. سرطان خون معمولاً گلبولهای سفید خون را درگیر میکند. گلبولهای سفید خون مبارزان قوی عفونت هستند؛ این سلولها به طور طبیعی در بدن رشد کرده و تقسیم میشوند، زیرا بدن به آنها احتیاج دارد. اما در افراد مبتلا به سرطان خون، مغز استخوان مقدار زیادی گلبول سفید غیرطبیعی تولید میکند که عملکرد صحیحی ندارند.
علل بروز سرطان خون
علت دقیق سرطان خون هنوز مشخص نیست؛ اما به نظر میرسد ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در آن نقش دارند. برخی از فاکتورهای خطر عبارتند از: سابقه درمان قبلی سرطان (شیمیدرمانی یا پرتودرمانی) / سیگار کشیدن / سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان خون. نکته: اکثر افرادی که عوامل خطر فوق را دارند مبتلا نمیشوند و بسیاری از مبتلایان نیز هیچکدام از این عوامل را نداشتهاند.
علائم بیماری سرطان خون
تب و لرز / خستگی مداوم و ضعف / عفونتهای شدید یا مکرر / کاهش وزن بدون تلاش و ناگهانی / تورم غدد لنفاوی، بزرگ شدن کبد یا طحال / خونریزی یا کبودی آسان پوست / خونریزیهای مکرر بینی (خوندماغ) / ایجاد لکههای قرمز کوچک زیر پوست (پتشی) / تعریق زیاد بهویژه در شب / درد استخوان
تذکر مهم:
داشتن برخی از علائم فوق لزوماً به معنای وجود قطعی بیماری نیست.
قضاوت نهایی بر عهده پزشک و منوط به نتایج آزمایشات پاراکلینیکی است.
روشهای تشخیص سرطان خون
۱. شمارش کامل سلولهای خون (CBC): اولین قدم برای بررسی وضعیت گلبولها.
۲. آزمایش مغز استخوان: پزشک ممکن است روشی را برای برداشتن نمونهای از مغز استخوان (معمولاً از استخوان لگن) توصیه کند. در این روش، نمونهای از مغز استخوان با استفاده از یک سوزن بلند و نازک برداشته میشود. سپس این نمونه به آزمایشگاه فرستاده میشود تا وجود سلولهای سرطان خون در آن جستجو و بررسی شود.
روشهای درمان :
شیمیدرمانی / پرتودرمانی / پیوند مغز استخوان
اصول مراقبت از خود (ویژه بیماران شیمیدرمانی)
هیدراتاسیون: بعد از اتمام هر جلسه شیمیدرمانی، مایعات فراوان میل کنید تا با دفع ادرار زیاد، عوارض داروها کاهش یابد. استراحت: خواب و استراحت کافی داشته باشید. تغذیه: تعداد وعدههای غذایی را افزایش و حجم هر وعده را کاهش دهید. از مصرف غذاهای چرب، تند و پر ادویه خودداری کنید.مصرف غذاهای پرکالری و پرپروتئین توصیه میشود. بهداشت: دستهای خود را مرتب با آب و صابون بشویید.
ایمنی:
از حضور در اماکن شلوغ و پر ازدحام (به دلیل ضعف سیستم ایمنی) خودداری کنید.
پیگیری:
آزمایشات خود را بهطور مرتب انجام دهید و پاسخ آنها را در یک پوشه مخصوص نگهداری کنید
نشانه های خطر (وضعیت اورژانسی)
در صورت بروز علائم زیر، سریعاً به پزشک معالج خود یا اورژانس بیمارستان مراجعه کنید: تب بیشتر از ۳۸ درجه / اسهال بیشتر از ۲۴ ساعت / زخمهای دهانی / خونریزی از بینی / استفراغ خونی یا وجود خون در مدفوع / سردردهای مداوم بیشتر از ۲۴ ساعت
نکته: در متن اصلی کلمه «بدن» به تنهایی آمده که احتمالاً منظور «بدندرد شدید» یا «کوفتگی غیرعادی» بوده است.
کاهش ترس بیمار:
از آنجایی که نام «نمونهبرداری مغز استخوان» برای بیماران دلهرهآور است، در آموزشهای حضوری یا در متن تکمیلی پمفلت، حتماً ذکر کنید که این کار با بیحسی موضعی انجام میشود تا از اضطراب بیمار کاسته شود.